วันนี้วันพระไหม: วันพระถัดไป และวันพระทั้งปี

วันพระคือวันอะไร

วันพระหรือวันธรรมสวนะ คือวันที่พุทธศาสนิกชนถือเป็นวันฟังธรรมและทำบุญ ไม่ได้ผูกกับวันของสัปดาห์ แต่นับตามข้างขึ้นข้างแรมของดวงจันทร์ วันพระจึงเลื่อนไปตามสัปดาห์ในแต่ละเดือน เดือนนี้เป็นวันจันทร์ เดือนหน้าอาจเป็นวันพุธ

โดยทั่วไปหนึ่งเดือนมีวันพระสี่ครั้ง ได้แก่ ขึ้น 8 ค่ำ ขึ้น 15 ค่ำ แรม 8 ค่ำ และ แรม 15 ค่ำ ห่างกันราวเจ็ดถึงแปดวัน ทำให้คนที่ใส่บาตรเป็นประจำจำจังหวะได้ง่าย

เดือนขาด เดือนเต็ม และปีที่มีเดือนแปดสองหน

เดือนตามจันทรคติของไทยสลับกันระหว่างเดือนเต็มที่มี 30 วัน กับเดือนขาดที่มี 29 วัน ในเดือนขาดไม่มีแรม 15 ค่ำ วันสิ้นเดือนจึงเป็นแรม 14 ค่ำ และวันพระท้ายเดือนก็ย้ายมาตกที่แรม 14 ค่ำแทน

บางปีมีอธิกมาส คือเติมเดือน 8 เข้ามาอีกหนึ่งเดือนเป็นเดือน 8 สองหน เพื่อให้ปฏิทินจันทรคติไม่เลื่อนห่างจากฤดูกาล ปี 2569 เป็นปีแบบนั้น วันสำคัญอย่างอาสาฬหบูชาและเข้าพรรษาจึงเลื่อนไปปลายกว่าปีปกติ

ยังมีอธิกวาร คือเพิ่มหนึ่งวันให้เดือน 7 ในบางปีที่ปฏิทินต้องปรับให้ตรงกับการโคจรของดวงจันทร์ ทั้งสองเรื่องนี้เป็นเหตุผลว่าทำไมจำเลขวันพระแบบตายตัวไม่ได้ ต้องดูตารางประจำปี

วันพระคนส่วนใหญ่ทำอะไรกัน

เป็นธรรมเนียมที่หลายบ้านทำต่อกันมา ไม่ใช่ข้อบังคับของใคร บางคนตื่นเช้าไปทำบุญตักบาตรที่หน้าหมู่บ้านหรือหน้าวัด บางคนไปฟังธรรมที่วัด หรือเปิดฟังธรรมะจากที่บ้านระหว่างทำงานบ้าน

ผู้ที่อยากเข้าวัดจริงจังขึ้นอาจรักษาศีล 5 หรือศีล 8 ตลอดวัน และหลายคนงดเหล้าในวันนี้เป็นกิจวัตร ส่วนคนทำงานประจำก็ปรับเป็นแบบสบาย ๆ เช่น กินมื้อเช้าเบา ๆ ทำใจให้นิ่งก่อนเข้าออฟฟิศ หรือโทรหาผู้ใหญ่ที่บ้านสักครั้ง

ไม่มีวิธีที่ถูกที่สุดเพียงแบบเดียว ทำเท่าที่สะดวกและสบายใจ ก็ถือเป็นการให้เวลากับตัวเองแล้ว

ความเชื่อพื้นบ้านที่บางบ้านถือกัน

หลายครอบครัวมีธรรมเนียมเล็ก ๆ ของตัวเอง เช่น เลี่ยงตัดผมหรือโกนผมในวันพระ ไม่จัดงานเลี้ยงรื่นเริงใหญ่ หรือไม่ฆ่าสัตว์ทำอาหารในวันนั้น ผู้เฒ่าผู้แก่เล่าว่าเป็นวันที่ควรเงียบและสงบเป็นพิเศษ

ธรรมเนียมเหล่านี้ต่างกันตามบ้านและตามภูมิภาค บางบ้านถือเคร่ง บางบ้านไม่ถือเลย ถ้าไม่แน่ใจว่าบ้านของแฟนหรือที่ทำงานถืออะไร ถามผู้ใหญ่ตรง ๆ จะสบายใจกว่าเดาเอง

วันพระในหน้านี้คำนวณอย่างไร

เราคำนวณตามปฏิทินจันทรคติไทยแบบสุริยยาตร์ ซึ่งเป็นวิธีดั้งเดิมที่ใช้ทำปฏิทินราชการของไทยมานาน และตรวจเทียบกับปฏิทินที่ประกาศแล้วของปี 2568 และ 2569 ได้ตรงกันทุกวัน

สำหรับปีที่ยังไม่มีการประกาศปฏิทินอย่างเป็นทางการ ตัวเลขที่เห็นเป็นผลคำนวณล่วงหน้า ก่อนวางแผนงานใหญ่หรือทำบุญร่วมกับวัด ควรสอบถามวัดใกล้บ้านหรือเปิดปฏิทินทางการอีกครั้ง

ตารางวันสำคัญด้านบน เช่น มาฆบูชา วิสาขบูชา อัฏฐมีบูชา อาสาฬหบูชา เข้าพรรษา ออกพรรษา และลอยกระทง ก็คำนวณด้วยวิธีเดียวกัน