ในบทความนี้
เกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย
ระหว่างช่วงหลับฝัน สมองจะทำให้กล้ามเนื้อส่วนใหญ่ผ่อนลง เพื่อไม่ให้เรากระทำตามฝัน บางครั้งสมองตื่นก่อนที่กล้ามเนื้อจะกลับมาทำงาน เราจึงรู้ตัวแต่ขยับไม่ได้ชั่วคราว
ภาพหรือเสียงแปลก ๆ ที่เห็นในช่วงนั้นเป็นเรื่องของสมองที่ยังอยู่กึ่งฝัน ไม่ได้เกิดจากอันตรายรอบตัว
ความเชื่อไทยเรื่องผีอำ
คนรุ่นก่อนเล่าว่าผีมาอำคือวิญญาณมานั่งทับ หรือเป็นเพราะนอนผิดทิศ ใช้หมอนผิด หรือเพิ่งไปที่ที่เชื่อกันว่าไม่ดี หลายบ้านเรียกให้ท่องคำสวดหรือบอกให้ขยับนิ้วเท้าก่อน
เราเล่าความเชื่อเหล่านี้ในฐานะวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมา ไม่ได้ตัดสินใครว่าถูกหรือผิด
ปัจจัยที่ทำให้เกิดบ่อยขึ้น
- นอนไม่พอ: ช่วงสอบหรืองานเร่งมักทำให้สมองสลับช่วงการหลับสับสน
- เวลานอนไม่คงที่: เช่น อดหลับดึกวันธรรมดาแล้วนอนตื่นสายวันหยุด
- นอนหงาย: หลายคนเล่าว่าเป็นท่าที่เจอบ่อย
- ความเครียดสะสม: ใจที่ตึงอยู่มีผลกับคุณภาพการนอน
- ดื่มกาแฟหรือแอลกอฮอล์ใกล้เวลานอน: รบกวนจังหวะการหลับ
เมื่อเกิดขึ้นแล้วทำอย่างไรดี
พยายามไม่ฝืนสู้ ลองหายใจช้า ๆ และบอกตัวเองว่านี่คือภาวะชั่วคราวของร่างกาย พยายามขยับนิ้วมือหรือนิ้วเท้าทีละนิด หรือกลอกตาไปมา มักช่วยให้หลุดจากภาวะได้เร็วขึ้น
หลังตื่น ดื่มน้ำ เปิดไฟนวล ๆ แล้วนั่งสักพักก่อนนอนต่อ
ถึงเวลาปรึกษาแพทย์เมื่อไร
ถ้าเป็นบ่อยหลายครั้งต่อสัปดาห์ ทำให้กลัวการนอน ง่วงมากในตอนกลางวัน หรือมีอาการอื่นร่วม เช่น เผลอหลับกะทันหัน ควรไปพบแพทย์เฉพาะทางด้านการนอนหลับ เพื่อประเมินและดูแลให้เหมาะสม
ชวนถามตัวเองด้วยว่าช่วงนี้นอนเพียงพอและใจสงบพอหรือยัง
คำถามที่พบบ่อย
ผีอำเป็นอันตรายไหม
โดยทั่วไปไม่เป็นอันตราย เป็นภาวะชั่วคราวที่หายเอง แต่ถ้าเป็นบ่อยควรปรึกษาแพทย์
ผีอำเกี่ยวกับผีจริงไหม
ทางการนอนหลับอธิบายว่าเป็นเรื่องของสมองกับกล้ามเนื้อ ส่วนความเชื่อเรื่องผีเป็นเรื่องวัฒนธรรมที่แต่ละคนมีมุมมองต่างกัน
ป้องกันผีอำได้อย่างไร
นอนให้พอ เข้านอนเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน ลดกาแฟตอนเย็น และผ่อนคลายก่อนนอน เช่น อาบน้ำอุ่นหรือฟังเพลงเบา ๆ