Trong bài này
Mặt Trăng che Mặt Trời như thế nào
Mặt Trời lớn hơn Mặt Trăng khoảng 400 lần, nhưng cũng ở xa hơn khoảng 400 lần. Nhờ vậy hai thiên thể trông gần bằng nhau trên bầu trời. Khi trăng mới đi đúng phía trước và đang ở khá gần Trái Đất, đĩa Mặt Trời bị che kín, và vùng bóng đậm nhất quét qua hành tinh thành một dải hẹp.
Ai đứng trong dải đó thấy nhật thực toàn phần. Bên ngoài, trong bán kính rộng hơn nhiều, chỉ thấy nhật thực một phần. Vì vậy hầu hết mọi người không bao giờ gặp pha toàn phần gần nhà: tại một địa điểm, nó lặp lại trung bình vài trăm năm một lần.
Bạn thấy gì lúc toàn phần
Ngay trước đó, ánh sáng trở nên lạ, bóng đổ sắc nét, nhiệt độ giảm và chim ngừng hót. Khi toàn phần, vành nhật hoa, tầng khí quyển ngoài của Mặt Trời, hiện ra như vành bạc, vốn bị ánh chói che mất. Các hành tinh và vì sao sáng lộ diện, còn chân trời ánh lên màu hoàng hôn.
Đây là lúc duy nhất được nhìn mà không cần kính, và chỉ khi Mặt Trời đã bị che hoàn toàn. Khi tia sáng đầu tiên xuất hiện lại, hãy đeo kính ngay. Ống nhòm, kính thiên văn và máy ảnh luôn cần bộ lọc Mặt Trời gắn phía trước, kể cả khi bạn đang đeo kính nhật thực. Chi tiết nằm ở cách xem nhật thực an toàn.
Ba lần toàn phần sắp tới
Đây là ba nhật thực toàn phần sắp tới, khớp với bảng ở đầu trang:
- 12 tháng 8 năm 2026: toàn phần trên Greenland, Iceland và miền bắc Tây Ban Nha, tối đa khoảng 2 phút 18 giây. Phần lớn châu Âu thấy nhật thực một phần.
- 2 tháng 8 năm 2027: toàn phần trên miền nam Tây Ban Nha và Gibraltar, Maroc, Algeria, Tunisia, Libya, Ai Cập, Ả Rập Xê Út, Yemen và Somalia. Gần Luxor kéo dài khoảng 6 phút 23 giây, một trong những lần dài nhất thế kỷ.
- 22 tháng 7 năm 2028: toàn phần trên Úc, gồm cả Sydney, và Đảo Nam của New Zealand.
Toàn phần, lai và các loại khác
Cũng có nhật thực lai, chuyển giữa hình khuyên và toàn phần dọc đường đi. Nếu Mặt Trăng ở xa hơn, kết quả là nhật thực hình khuyên, còn khi chỉ một phần Mặt Trời bị che thì đó là nhật thực một phần. Với các lần thực khác, đài thiên văn công bố bản đồ dải thực cho từng lần.
Truyền thuyết và biểu tượng
Nhiều truyền thống kể rằng một con vật nuốt Mặt Trời, và người ta gõ trống để xua nó đi. Đó là câu chuyện văn hóa, không phải sự thật. Chiêm tinh đọc nhật thực toàn phần như bước ngoặt mang tính biểu tượng, lời mời nhìn lại chứ không phải điềm xấu. Xem tổng quan ở nhật thực và nguyệt thực.
Câu hỏi thường gặp
Pha toàn phần kéo dài bao lâu?
Thường một đến bốn phút. Lần năm 2027 đạt khoảng 6 phút 23 giây.
Tôi có thể bỏ kính ra khi nhật thực toàn phần không?
Chỉ trong pha toàn phần, khi Mặt Trời đã bị che kín. Trước và sau đó bắt buộc phải có kính bảo vệ.
Ở Việt Nam có thấy ba lần toàn phần này không?
Không thấy toàn phần. Dải bóng đi qua các khu vực khác; hãy xem bản đồ của đài thiên văn để biết bạn nhìn được gì từ nơi mình ở.