Trong bài này
Hình thành ra sao
Trong mọi nhật thực toàn phần hay hình khuyên, các vùng bên cạnh dải trung tâm đều thấy dạng một phần. Cũng có những lần chỉ là nhật thực một phần với cả Trái Đất, khi bóng Mặt Trăng đi cao hơn hoặc thấp hơn hành tinh. Phần Mặt Trời bị che phụ thuộc vào khoảng cách đến tâm đường đi: càng gần, vết cắn càng lớn.
Vì vậy dạng một phần là phổ biến nhất. Trên thực tế, ở hầu hết nơi trên Trái Đất, nhật thực thấy được thường là một phần, và chỉ ai ở đúng dải hẹp mới thấy khác, như nhật thực toàn phần hoặc nhật thực hình khuyên.
Vì sao trời không tối đi
Chỉ cần một phần nhỏ của Mặt Trời còn lộ ra là bầu trời vẫn sáng. Mắt thích nghi với ánh sáng và gần như không nhận ra thay đổi cho tới khi hơn 90% đĩa bị che. Nguy hiểm cũng nằm ở đó: cảm giác ánh sáng bình thường khiến người ta nghĩ có thể nhìn một chút, nhưng võng mạc có thể bị đốt mà không đau.
Không lúc nào của nhật thực một phần là an toàn để nhìn trần. Mọi hướng dẫn nằm ở cách xem nhật thực an toàn.
Những cách đơn giản để theo dõi
Bạn không cần dụng cụ phức tạp:
- Kính nhật thực đạt chuẩn ISO 12312-2
- Chiếu qua lỗ kim: một lỗ nhỏ trên tấm bìa cho hình Mặt Trời lên tường
- Bóng của rây lọc hoặc tán lá, tạo hàng chục hình lưỡi liềm
- Ống nhòm, kính thiên văn và máy ảnh chỉ dùng với bộ lọc Mặt Trời phía trước, kể cả khi bạn đeo kính nhật thực
- Xem trực tuyến từ đài thiên văn nếu trời nhiều mây
Khi nào và ở đâu
Bảng ở đầu trang tổng hợp các lần thực sắp tới và cho thời điểm cực đại. Việc có thấy hay không, và Mặt Trời bị che bao nhiêu phần, tùy nơi bạn ở. Các đài thiên văn cung cấp bản đồ và tỷ lệ che cho từng thành phố, nên trang này không nêu đường đi cụ thể.
Biểu tượng
Ở nhiều nền văn hóa, Mặt Trời bị cắn là điềm, thường gắn với con vật nuốt nó. Ngày nay, cách đọc chiêm tinh xem đó là lời mời xem lại kế hoạch, không có lý do để sợ. Tổng quan ở nhật thực và nguyệt thực.
Câu hỏi thường gặp
Nhật thực một phần có nguy hiểm không?
Chỉ khi bạn nhìn trần. Với kính đạt chuẩn ISO 12312-2 hoặc cách chiếu gián tiếp thì an toàn.
Sao tôi không thấy trời tối đi?
Vì vẫn còn rất nhiều ánh sáng Mặt Trời. Sự khác biệt chỉ rõ khi gần hết đĩa bị che.
Dùng kính râm thường được không?
Không. Kính râm thường, kính hun khói hay phim âm bản không bảo vệ được võng mạc.