Ursids: trận mưa lặng lẽ của đông chí

Nhỏ bé và hay bị quên

Mười sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng là nhịp thấp, và trận mưa bị Geminids lấn át khi chỉ đến sau đó ít ngày. Dù vậy, vẫn có những đợt bùng phát ngắn vượt dự kiến, như năm 1945 và 1986 với chừng một trăm vệt mỗi giờ, nên người theo dõi vẫn còn hứng thú.

Sao chổi 8P/Tuttle, nguồn của bụi, đi một vòng quanh Mặt Trời trong hơn 13 năm một chút do Pierre Méchain phát hiện năm 1790 và Horace Tuttle tìm lại năm 1858.

Bầu trời của đông chí

Điểm phát xạ nằm gần Kochab, một sao của chòm Tiểu Hùng, chòm chứa sao Bắc Cực. Đó là vùng trời rất gần thiên cực bắc, nên quay quanh nó mà không bao giờ lặn với người ở vĩ độ trung bình phía bắc.

Ở bắc bán cầu, có thể xem suốt đêm, tốt hơn vào gần sáng. Sao băng khá chậm, khoảng 33 km mỗi giây, và thường mờ. Đông chí còn giúp thêm: đêm dài, kéo dài thời gian quan sát.

Ursids ở Việt Nam

Thiên cực bắc nằm khá thấp so với chân trời nước ta, và Kochab chỉ cao hơn nó chừng 16°, nên điểm phát xạ của Ursids khi lên cao nhất cũng chỉ vào khoảng 25 đến 40° tùy vĩ độ, và luôn ở hướng bắc. Cùng với nhịp cơ bản chỉ 10 vệt mỗi giờ, thực tế bạn chỉ có thể kỳ vọng vài vệt mỗi giờ, và sương mù miền Bắc càng làm giảm số đó.

Nếu ở Việt Nam, lựa chọn tốt hơn của tháng 12 là Geminids, phong phú và dễ thấy hơn nhiều.

Dành cho người ở phía bắc

Ai đi châu Âu, Bắc Mỹ hay Đông Bắc Á đúng dịp này có thể thử. Hãy mặc thật ấm, chọn nơi tối và nhìn về hướng bắc. Bảng ở đầu trang ghi cực đại dự kiến và độ sáng Mặt Trăng. Nếu gặp đêm nhiều mây, thử các đêm lân cận vì hoạt động kéo dài nhiều ngày.