Perseids: nước mắt của thánh Lawrence

Nước mắt thánh Lawrence

Lễ thánh Lawrence rơi vào ngày 10 tháng 8, và ở châu Âu thời trung cổ người ta bảo những ngôi sao rơi lúc đó là nước mắt, hay than hồng, của vị tử đạo. Tục ấy kéo dài nhiều thế kỷ và để lại cái tên vẫn còn lưu hành. Nay ta biết đó là hạt bụi sao chổi, nhưng nét đẹp của cái tên vẫn còn.

Sao chổi 109P/Swift-Tuttle, thủ phạm, có nhân khoảng 26 km, lớn hơn đa số sao chổi quen thuộc, và quay lại gần Mặt Trời khoảng mỗi 133 năm.

Vệt nhanh và sáng

Perseids lao vào khí quyển ở khoảng 59 km mỗi giây nên nhanh và thường sáng. Quả cầu lửa không hiếm, và nhiều vệt giữ lại ánh sáng trong giây lát. Hoạt động tăng dần qua nhiều tuần nên những đêm trước và sau đỉnh cũng đáng thử.

Ở bắc bán cầu, khí hậu mùa hè giúp ích: nằm trên cỏ mà không cần áo dày, còn điểm phát xạ ở chòm Anh Tiên lên cao sau nửa đêm.

Còn ở Việt Nam thì sao

Chòm Anh Tiên nằm trên bầu trời phương bắc. Ở Việt Nam điểm phát xạ mọc ở hướng đông bắc vào buổi tối và lên cao dần, đến gần sáng đạt khoảng 50°, nên nửa sau đêm là lúc đẹp nhất. Tháng 8 lại là mùa mưa nên mây thường là trở ngại lớn nhất, còn những đêm quang hiếm hoi thì rất đáng giá.

Số vệt khó bằng ở vĩ độ cao hơn, nhưng đầu đêm, khi điểm phát xạ còn thấp, thỉnh thoảng có vệt dài và sát chân trời trông như vắt ngang cả bầu trời.

Tận dụng thế nào

Chọn đêm Mặt Trăng mờ, xem bảng ở đầu trang rồi ra khỏi thành phố. Đếm Perseids thong thả; nếu có trẻ nhỏ đi cùng, biến buổi quan sát thành trò chơi đoán và ước. Cũng ý tưởng ấy vào cuối năm, bạn có Geminids, dày hơn nữa.