Trong bài này
Ý nghĩa thiên văn
"Chí" nghĩa là đến cực điểm. Vào Đông chí, Mặt Trời ở vị trí thấp nhất trên bầu trời phía nam theo cách nhìn từ Bắc bán cầu, sau đó ngày dài dần trở lại. Vì thế nhiều nền văn hóa coi đây là ngày ánh sáng quay lại.
Ở Việt Nam, ngày ngắn đêm dài không rõ bằng vùng vĩ độ cao như Hoa Bắc, nhưng ban ngày ở Hà Nội vẫn ngắn hơn khoảng ba tiếng so với Hạ chí.
Tục có thật
Ở Trung Quốc, nhiều nơi phía Bắc có tục ăn sủi cảo, còn nhiều nơi phía Nam và cả Đài Loan ăn thang viên, tức viên bột nếp tròn nấu ngọt. Ở Việt Nam, Đông chí không phải ngày lễ chung, nhưng cộng đồng người Hoa và một số gia đình vẫn nấu chè trôi nước hoặc bánh trôi vào ngày này. Mình kể như nét văn hóa chứ không bắt buộc ai phải theo.
Thời tiết lúc này
Cuối tháng 12, miền Bắc rét, vùng núi có ngày dưới 10 độ C; Hà Nội thường 14 đến 18 độ. Miền Nam nắng đẹp, khô, nhiều nơi rộn ràng không khí Giáng sinh. Đà Lạt lạnh hơn hẳn đồng bằng.
Một việc ấm áp
Bạn có thể nấu một nồi chè trôi nước với gia đình, coi như một buổi tối chậm lại giữa năm bận rộn.
Quan sát bầu trời ngày Đông chí
Nếu có chỗ nhìn thoáng, bạn có thể thử ghi lại giờ mặt trời mọc và lặn vào hôm Đông chí, rồi so với Hạ chí. Bạn sẽ thấy đêm dài hơn rõ rệt, dù chênh lệch ở Việt Nam không lớn bằng nước ở vĩ độ cao.
Ở những nước Bắc Âu, Đông chí là một dịp lễ lớn với nến và lửa, vì ban ngày chỉ kéo dài vài tiếng. Việt Nam nằm gần xích đạo hơn nên ngày đông vẫn còn khoảng 11 tiếng.
Đó là một ví dụ nhỏ cho thấy cùng một sự kiện thiên văn có thể mang ý nghĩa rất khác tùy nơi bạn sống.
Câu hỏi thường gặp
Đông chí có phải Tết không?
Với người Hoa là một dịp sum họp nhỏ; ở Việt Nam không phải Tết chính thức.
Đông chí có đúng 22/12 mỗi năm không?
Thường là 21 hoặc 22/12, tùy năm.