Trong bài này
Chuyện thiên văn
Vào ngày này, Mặt Trời mọc gần đúng hướng đông và lặn gần hướng tây, ngày và đêm dài xấp xỉ nhau. "Phân" nghĩa là chia đều. Sau Thu phân, ở Bắc bán cầu ngày ngắn dần và đêm dài dần cho tới Đông chí.
Mùa thu thật ở Việt Nam
Cuối tháng 9, Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ vào những ngày dễ chịu: nắng vàng nhẹ, gió heo may bắt đầu xuất hiện. Miền Trung vào mùa mưa, bão thường xuất hiện từ khoảng tháng 9 đến tháng 11. Miền Nam vẫn mưa chiều đều đặn.
Khi bạn nghe "mùa thu Hà Nội", đó chủ yếu là hình ảnh của miền Bắc.
Quan hệ với Tết Trung thu
Rằm tháng Tám âm lịch thường nằm quanh Thu phân nhưng lệch qua lại vài tuần, vì một bên theo dương lịch và một bên theo âm lịch. Nhiều gia đình bày mâm cỗ với bánh nướng, bánh dẻo, bưởi, hồng và hoa quả.
Thử một điều vui
Nếu có chỗ đứng thoáng, bạn có thể ghi giờ mặt trời mọc và lặn hôm nay rồi tính độ dài ban ngày. Con số sẽ gần 12 tiếng.
Phân và chí khác nhau thế nào
Trong 24 tiết khí có hai cặp chữ dễ nhầm. "Phân" là Xuân phân và Thu phân, khi ngày đêm gần bằng nhau. "Chí" là Hạ chí và Đông chí, khi ngày dài nhất hoặc ngắn nhất.
Bốn ngày này chia năm thành bốn phần gần đều nhau, và cùng với bốn ngày Lập (xuân, hạ, thu, đông) tạo thành tám tiết khí chính của mỗi năm. Các tiết khác chỉ là bước đệm giữa chúng.
Nếu bạn thích thiên văn, Thu phân là dịp dễ để giải thích cho con nhỏ vì sao mùa thay đổi: trục Trái Đất nghiêng, nên Mặt Trời không đều chiếu một chỗ quanh năm.
Câu hỏi thường gặp
Thu phân ngày đêm dài đúng bằng nhau không?
Gần bằng nhau nhưng không tuyệt đối; do khí quyển làm Mặt Trời hiện sớm hơn một chút nên ngày dài hơn vài phút.
Việt Nam có Thu phân là ngày lễ không?
Không. Ở Nhật Bản Thu phân là ngày nghỉ lễ, còn ở Việt Nam chỉ là mốc trên lịch tiết khí.